Wszystkie gatunki zwierząt czy roślin żyją w określonym środowisku, czyli w biotopie. Zespół organizmów roślinnych i zwierzęcych występujących w biotopie określa się mianem biocenozy. Biocenozy naturalne, tj. takie, Wtóre występują w biotopach nie zmienionych przez człowieka, są zrównoważone i nie ulegają większym zmianom ilościowym i jakościowym. Inaczej jest na polach uprawnych, gdzie biocenozy (a przede wszystkim ich część roślinna) uległy daleko idącym zmianom. W tak odkształconych biocenozach, zwanych agrocenozami, mogą występować różne zaburzenia, powodowane głównie przez zbytnie rozmnażanie się niektórych gatunków współżyjących. Są to zwykle gatunki szkodliwe, narażające gospodarkę człowieka na mniejsze lub większe straty. Do prawidłowego zwalczania szkodników, a szczególnie do przewidywania ich pojawów, konieczna jest znajomość przyczyn powodujących zmiany w liczebności gatunków szkodliwych. Potrzebnych informacji dostarcza przede wszystkim nauka zwana ekologią. Zajmuje się ona wzajemnymi zależnościami i powiązaniami pomiędzy organizmami żywymi a środowiskiem. A zatem tylko na podstawie wyników badań ekologicznych można wyjaśnić tak ważne dla praktyki zagadnienia, jak zasięgi geograficzne poszczególnych gatunków, wahania ilościowe ich populacji i szkodliwość poszczególnych gatunków oraz opracowywać wytyczne dla prognoz i sygnalizacji pojawów szkodników. Całokształt czynników środowiska, oddziałujących na życie szkodnika, można podzielić na kompleks czynników abiotycznych i kompleks czynników biotycznych.